Bạn đang ở :   Tin tức - Sự kiện > Tin chuyên ngành
    Đăng Nhập
Thủ tục hành chính
gopywebsite
LƯỢT TRUY CẬP
51.111
TIN CHUYÊN NGÀNH

Quá trình thành lập tỉnh Kon Tum

 Với Nghị định ngày 09-02-1913 của Toàn quyền Đông Dương, lần đầu tiên Kon Tum trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh với tên gọi là tỉnh Kon Tum.

 

Tiếng súng tấn công vào bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng) vào ngày 01-9-1858, báo hiệu âm mưu của thực dân Pháp muốn đánh chiếm, biến đất nước Việt Nam thành thuộc địa của chúng. Để thực hiện âm mưu thôn tính lên mảnh đất Tây Nguyên, thực dân Pháp đã sớm cử các đoàn phái người Pháp nối tiếp nhau để do thám nắm tình hình, đo vẽ bản đồ, địa hình, địa thế, tìm hiểu phong tục tập quán của cư dân bản địa… Trong quá trình do thám, Kon Tum được xem là đích đến sớm nhất, là trung tâm chuẩn bị cho kế hoạch tiếp theo. Sở dĩ như vậy là do Kon Tum án ngữ trên vị trí chiến lược, nằm sau lưng các tỉnh Trung châu, lại là nơi tiếp giáp 3 nước Việt Nam - Cao Miên - Ai Lao rất thuận lợi cho việc hành binh của chúng. Mặt khác, khi đến địa bàn Kon Tum, các đoàn do thám rất thuận lợi là luôn được sự hậu thuẫn và trợ giúp đắc lực của các linh mục thừa sai; bởi vùng đất Kon Tum là nơi đặt chân đầu tiên của các linh mục thừa sai, với nhiều cơ sở truyền giáo đã được thiết lập tương đối vững chắc, và là thủ phủ của miền truyền giáo Tây Nguyên. Sau khi đã tìm hiểu rõ về Kon Tum, thực dân Pháp bắt đầu thực hiện việc chinh phục. Thủ thuật ban đầu bằng chính sách hòa bình, vừa phủ dụ, đồng thời vừa thị uy, trấn áp bằng cách thiết lập các đồn binh ở các trục đường giao thông thuận lợi và đóng sâu vào các vùng nghĩa quân các dân tộc bản địa thường hay quấy nhiễu, không chịu quy thuận.
Tuy vậy, để đặt được bộ máy cai trị chính thức trên vùng đất này, thực dân Pháp đã tốn rất nhiều thời gian và công sức, bởi vấp phải sự chống đối quyết liệt của các dân tộc bản địa nơi đây. Những cuộc nổi dậy đánh phá và không chịu khuất phục của Nhân dân các dân tộc bản địa ở Kon Tum đã làm chậm bước tiến xâm lược của thực dân Pháp trên vùng đất này. Vì vậy, mặc dù đặt chân lên Kon Tum sớm hơn các vùng khác trong khu vực, song chúng rất lúng túng trong quá trình đặt bộ máy chính quyền cai trị. Mãi đến năm 1893, thực dân Pháp mới chính thức thành lập một Tòa hành chính đầu tiên ở Kon Tum đặt dưới quyền cai trị của Công sứ Attapư (Ai Lao). Tuy nhiên, về mặt địa lý, Công sứ Attapư cách xa Kon Tum, nên thực dân Pháp đã giao cho linh mục thừa sai đại diện cho Chính phủ bảo hộ thừa hành cai trị. Song, việc cai quản này vẫn chỉ trên danh nghĩa, chưa được thực thi, mãi đến năm 1898, Linh mục thừa sai người Pháp tên là Viallenton mới chính thức trực tiếp cai quản. Với bộ máy quản lý đơn giản, chủ yếu dựa vào lực lượng quân đội mỏng manh hiện có và uy quyền của các linh mục thừa sai, cùng với việc đặt bộ máy quản lý điều hành từ xa. Thực tế, thực dân Pháp chỉ thực hiện việc cai quản ở những làng người dân tộc Bahnar quanh khu trung tâm (nay là thành phố Kon Tum), còn lại hầu hết cư dân vẫn còn sống tự do, chưa bị đầu phục. Đến năm 1902, xét thấy đường sá xa xôi, giao thông bất tiện, ngày 04-7-1902, thực dân Pháp quyết định cắt phần đất Kon Tum tách ra khỏi tỉnh Attapư (Ai Lao), chuyển giao lại cho Việt Nam và đặt dưới quyền cai trị của Công sứ Bình Định. Ngày 25-7-1904, thực dân Pháp ra Nghị định thành lập tỉnh Plei Kou Derr. Ngày 04-7-1905, thực dân Pháp tiếp tục ra Nghị định xác lập ranh giới hành chính tỉnh Plei Kou Derr bao gồm vùng đất là địa bàn cư trú của đồng bào các dân tộc Se đăng, Bahnar, Jrai từ tỉnh Bình Định, tỉnh lỵ đặt tại làng Pleikan Derr của dân tộc Jrai. Đến ngày 12-6-1907, thực dân Pháp lại ra Nghị định bãi bỏ tỉnh Plei Kou Derr và đem phần đất của Kon Tum (Đại lý Kon Tum) sáp nhập trở lại tỉnh Bình Định, đồng thời thành lập trung tâm hành chính tại Kon Tum, đặt trực thuộc quyền cai quản của Công sứ Bình Định.
Sau nhiều lần hình thành, chia tách, sáp nhập, ngày 09-02-1913, tại Huế, Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut ký Nghị định điều chỉnh địa giới hành chính ở một số tỉnh. Trong đó, tại Điều 3 được quy định: “Địa giới hành chính của Plei Kou Derr được lập thành một tỉnh tự trị và lấy tên là tỉnh mọi Kon Tum. Các vùng tạo nên tỉnh này là những vùng làm thành trung tâm hành chính Cheo Reo, Kon Tum và Đăk Lăk. Tỉnh mọi Đăk Lăk được làm thành một trung tâm hành chính mà trụ sở vẫn đóng ở Ban Mê Thuột, trung tâm hành chính của Kon Tum bị xóa bỏ”. Với Nghị định này, tỉnh Kon Tum được thành lập trên cơ sở sáp nhập Plei Kou Derr, Cheo Reo, Đăk Lăk, tỉnh lỵ đặt tại Kon Tum.
Sau khi thành lập, để quản lý điều hành, thực dân Pháp đã xây dựng ở Kon Tum một hệ thống chính quyền cai trị trực tiếp do người Pháp đứng đầu và bên cạnh là hệ thống chính quyền của Nam triều và chính quyền của người dân tộc bản địa dưới sự điều khiển của thực dân Pháp. Đứng đầu tỉnh Kon Tum là một viên Công sứ người Pháp, dưới có Phó công sứ và bộ máy giúp việc. Ở các đại lý trực thuộc là viên quan đại lý, dưới quyền của Công sứ tỉnh. Công sứ là người thay mặt Khâm sứ Trung kỳ nắm mọi lĩnh vực hoạt động của tỉnh thông qua hệ thống quan lại Nam triều và quan lại người dân tộc bản địa ở Kon Tum; cùng với bộ máy quân đội đặt ở các trung tâm hành chính trực thuộc tỉnh và các vùng đồng bào dân tộc bản địa do Pháp trực tiếp điều hành. Tòa công sứ Kon Tum là cơ quan tổng hợp, cơ quan hành pháp và tư pháp của Công sứ cấp tỉnh.
Như vậy, với Nghị định ngày 09-02-1913 của Toàn quyền Đông Dương, lần đầu tiên Kon Tum trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh với tên gọi là tỉnh Kon Tum, có chính quyền tự trị riêng. Từ đây, với một hệ thống cai trị tương đối hoàn chỉnh, thống nhất và quy mô từ tỉnh đến địa phương, thực dân Pháp đã xác lập rõ vai trò của chính quyền bảo hộ theo lối trực trị; đồng thời, ngày càng tăng cường củng cố hệ thống cai trị nhằm thực hiện mưu đồ thống trị, đẩy mạnh chính sách bóc lột sức người, sức của trên địa bàn tỉnh Kon Tum. Cũng từ đây, bằng tình yêu tinh thần dân tộc, tình yêu quê hương, giống nòi, với quyết tâm giữ đất, bám làng, đồng bào các dân tộc tỉnh Kon Tum đã đoàn kết một lòng, bền bỉ đấu tranh chống kẻ thù xâm lược trong suốt chiều dài lịch sử; đánh Pháp, đuổi Mỹ-ngụy, bảo vệ sự bình yên cho vùng đất Bắc Tây Nguyên.

Ngô Đức Hải
 

Đăng bởi : Văn phòng Ngày đăng : 07/02/2018 Lượt xem : 17
Quay Về

eoffice
VBPL ngành
Lịch công tác
Bao dien tu DCSVN
TTDTkontum
daoducHCM